En «A Barcelonesa» a morte desencadea a narración. Un edifico notable, que liga a montaña luguesa coa Habana, coa Mariña e coa cidade da Coruña, atravesa tres xeracións como testemuña dos seus avatares edefine o espazo vital de avós, pais e fillos. Nesta novela tanpersoal, Xabier Paz reconstrúe, coa súa habitual vocación estilística, os case cen anos de tensión entre a vida familiar e os acontecementos sociais que conforman as biografías particulares e vontades dospersonaxes: a emigración cubana, o retorno triunfal, a guerra, a ruína económica e a loita pola supervivencia érguense como metáfora dopaís. A memoria vai compondo esta narración a dúas voces nun intento decompletar a mera visión individual. Os dous narradores coa mesmapartitura interpretan cadencias ben diferentes. O contraste entre avisión sensual e distante coa máis íntima e identitaria permite acontemplación contrastante dun pasado común. O edificio familiar, cumpridos os cen anos, aparece como sede da memoria doméstica esocial, lugar onde reclamar os ausentes.
